Hoi allemaal,
Weer een verse editie van de nieuwsbrief. Noordzee zand, de omkeer van de SMOC, Indonesische dijken en voor de klimaatfans : een potentiele feedbackloop.
Inhoudsopgaaf
Is er genoeg zand in de Noordzee ?
Bron : Follow the Money
De Nederlandse bescherming tegen de zee (en zeespiegelstijging)– zand uit de Noordzee – is schaars en wordt schaarser. Sinds de jaren negentig is het opspuiten van zand essentieel voor het versterken van duinen en stranden tegen de stijgende zeespiegel. Klimaatverandering zorgt niet alleen voor een hogere zeespiegel, maar verhoogt ook de vraag naar zand voor kustverdediging. Tegelijkertijd wordt zandwinning steeds lastiger door belemmeringen zoals vaarwegen, windparken, explosieven uit WWII en natuurgebieden die beschermd zijn.
Dit jaar worden cruciale beslissingen genomen over waar in de Noordzee in de komende tien jaar mag worden gebaggerd. Zonder genoeg zand loopt de Nederlandse kustbescherming gevaar. In het onderzoeksproject North Sea Investigations wordt duidelijk dat de Noordzee een van de drukst gebruikte zeeën ter wereld is. De ruimte voor zandafgraving neemt af door de toename van natuurgebieden, kabels en leidingen, windmolenparken en andere gebruiksvormen, wat de spanningen tussen behoeften aan zandwinning, natuurbehoud en energie-infrastructuur vergroot.
De kernboodschap is dat de Nederlandse overheid nu keuzes moet maken: wáár en in welke mate zand gewonnen mag worden. Die beslissingen bepalen de kustbescherming voor de komende decennia. Een ondoordacht beleid kan leiden tot meer risico’s voor de kustlijn, zeker met de stijgende zeespiegel in het vooruitzicht. Zonder voldoende goed gereguleerde zandwinning komt onze belangrijkste verdedigingslinie tegen het water onder druk te staan.
Antarctische zee zouter, dit versterkt de zeespiegelstijging
Bron: Business AM
Onderzoekers van de Universiteit van Southampton hebben met data uit ESA’s SMOS-satelliet een onverwachte stijging van het zoutgehalte in het oppervlak van de Zuidelijke Oceaan gemeten, ten zuiden van 50° zuiderbreedte.
Dit gebeurt juist nu het zee-ijs rond Antarctica snel afneemt — sinds 2015 is er een oppervlak van zee-ijs verloren vergelijkbaar met dat van Groenland.
In tegenstelling tot wat je zou verwachten bij smeltend ijs is er juist sprake van een toename van zout in de bovenste laag zeewater.
De stratificatie van oceaanlagen, waarin koud en relatief zoet oppervlaktewater boven warmer en zouter (‘zwaarder’) diep water ligt, wordt verstoord. Door het toegenomen zoutgehalte aan de oppervlakte kan warmer water uit de diepte gemakkelijker opstijgen, wat leidt tot smelten van zee‑ijs van onderaf en het remt op de vorming van nieuw ijs. Daarnaast (of misschien daardoor?) duikt de polynya van Maud Rise in de Weddellzee weer op — een open watergebied dat sinds de jaren zeventig niet meer werd waargenomen.
Deze combinatie van opwarmend oceaanwater, afnemend zee-ijs en veranderende zoutbalans in de bovenlaag versnelt het verlies van Antarctica’s zee-ijs. Dat heeft verstrekkende gevolgen: minder reflectie van zonlicht, snellere opwarming en bijdrage aan wereldwijde zeespiegelstijging. Voor beleidsmakers en klimaatwetenschappers is dit een cruciale aanwijzing dat het systeem van Zuidpool en Zuidelijke Oceaan drastisch verandert — met implicaties voor mondiale klimaatmodellen en adaptatiestrategieën, zeker in laaggelegen kustgebieden.
Weerverteller voegt hieraan toe dat betrokken onderzoekers hier de omkering van de SMOC in zien, de evenknie van AMOC op het zuidelijk halfrond. Mogelijk keert daar de ‘golfstroom’ om.
Indonesie bouwt een dijk van 500 kilometer
Bron: BNR
Indonesië start met de bouw van een 500 kilometer lange zeewering langs het eiland Java om zich te beschermen tegen overstromingen en zeespiegelstijging. Het megaproject, dat naar schatting 80 miljard dollar kost en 20 jaar zal duren, moet onder meer de zwaar getroffen hoofdstad Jakarta beschermen — een van de snelst zinkende steden ter wereld. Sinds de jaren 80 is de stad tot vier meter gezakt door overmatig grondwatergebruik.
President Prabowo benadrukt dat hij het initiatief start, ook al zal hij het zelf niet voltooien. De schaal en financiering van het project roepen vragen op, gezien Indonesië’s andere ambitieuze uitgavenplannen.
Vulkanische feedbackloop
Bron: Welingelichte kringen
Smeltende gletsjers verminderen de druk op ondergrondse magmakamers onder deze gletsjers. Hierdoor kunnen gassen in het magma uitzetten, wat leidt tot explosievere en frequentere vulkaanuitbarstingen — een mechanisme gedocumenteerd in de Chileense Andes en bekend van IJsland.
Naar schatting een 100 vulkanen waar dit kan gebeuren bevinden zich onder gletsers in Antarctica, waar het ijs steeds sneller smelt.
Als de druk van het ijs afneemt, en deze vuurkracht vrijkomt, komt veel CO₂ en methaan vrij, wat leidt tot extra opwarming. Die opwarming versnelt het smelten van de gletsjers, waardoor de druk verder afneemt — een voorbeeld van een een mechanisme dat zichzelf versterkt.
Eigen kweek
Bron: eilandennieuws
Leerlingen van havo 3 van CSG Prins Maurits uit Middelharnis kregen de opdracht van Rijkswaterstaat om oplossingen te bedenken voor de stijgende zeespiegel (circa 2 mm per jaar). Ze bezochten eerst de Oosterscheldekering en werkten vervolgens in groepjes aan ideeën zoals golfbrekers naar Venetiaans voorbeeld, energieopwekkende afvoersystemen, dynamische keringen en ecosystemen-herstelsystemen. Met schaalmodellen presenteerden ze hun projecten op school, waarbij creativiteit én bewustwording centraal stonden. Het doel was niet alleen innovatieve plannen, maar ook inzicht in de rol van klimaatverandering en waterbeheer in Nederland.