In februari 2026 stond de zeespiegelstijging opnieuw prominent in het nieuws als een van de meest tastbare signalen van klimaatverandering. Nieuwe wetenschappelijke analyses tonen aan dat de wereldwijde zeespiegel blijft toenemen, met geavanceerde satellietmetingen die de laatste 30 jaar een versnelling van de stijging bevestigen, vooral gedreven door toenemend smeltend landijs en thermische expansie van de oceanen. Deze inzichten verduidelijken de onderliggende fysieke processen achter de langjarige trend en verbeteren klimaatmodellen die toekomstige niveaus voorspellen.
Tegelijkertijd hebben klimatologische omstandigheden zoals een milde La Niña-fase ervoor gezorgd dat de mondiale gemiddelde zeespiegel in 2025 minder sterk steeg dan gemiddeld, doordat regenval boven continentale gebieden tijdelijk water uit de oceanen haalde. Dit effect verandert echter niets aan de langetermijntrend van stijgende zeespiegels.
Ruimtelasers tracken zeespiegelstijging
bron: sciencedaily
Een nieuw 30-jaars onderzoek brengt scherpe inzichten in de oorzaken en snelheid van de wereldwijde zeespiegelstijging. Wetenschappers van The Hong Kong Polytechnic University hebben met behulp van een geavanceerde ruimtetechniek — satellietlaser-ranging — een nauwkeurig record samengesteld van veranderingen in de oceanische massa tussen 1993 en 2022. Dit maakt het mogelijk om niet alleen de hoogte van de zeeoppervlakte te meten, maar ook te onderscheiden hoeveel van de stijging komt door extra watermassa (bijvoorbeeld smeltwater) versus thermische expansie door opwarming.
De analyse laat zien dat de globale zeespiegel sinds 1993 met ongeveer 90 millimeter is gestegen, waarbij circa 60 % van die stijging wordt toegeschreven aan de toename van de massa van de oceanen. Sinds circa 2005 is dit extra water (vooral afkomstig van het smelten van landijs zoals op Groenland en in gletsjers) de dominante factor geworden achter de stijgende zeespiegels.
De toegepaste methode — een verbeterde forward modelling-techniek voor satellietgegevens — biedt een robuust instrument voor lange termijn klimaatmonitoring en helpt klimaatmodellen te valideren die toekomstige scenario’s van zeespiegelstijging projecteren.
Kortom, de studie benadrukt dat de versnelde stijging van de zeespiegel vooral wordt gedreven door ijsverlies op land, een veel directere weerspiegeling van de effecten van mondiale opwarming op het cryosysteem en de oceaanbalans.
La Nina redt ons even
bron: Nasa
In 2025 steeg de gemiddelde mondiale zeespiegel veel minder dan in 2024. Volgens een NASA-analyse nam de mondiale zeespiegel dat jaar met ongeveer 0,08 centimeter toe, tegenover circa 0,59 centimeter in 2024 en minder dan het langjarige gemiddelde van zo’n 0,44 centimeter per jaar sinds de vroege jaren 1990.
Deze vertraging wordt vooral toegeschreven aan aanhoudende La Niña-omstandigheden: een relatief milde La Niña zorgde voor zwaardere regenval boven het Amazoneregenwoud, waardoor watermassa’s tijdelijk van de oceaan naar het land verschoof. Dit effect compenseerde deels de stijging die anders door smeltend ijs en opwarming van de oceaan zou hebben plaatsgevonden.
La Niña is een natuurlijke fase van de El Niño-Southern Oscillation (ENSO) die typisch gepaard gaat met koelere zeewateroppervlakken in het oostelijke tropische deel van de Stille Oceaan. Tijdens zulke periodes is het gebruikelijk dat de zeespiegelstijging vertraagt, omdat meer water op het land terechtkomt door verhoogde regenval en koelere oceaantemperaturen.
De gebruikte data komen uit meer dan 30 jaar satelliet-waarnemingen van missies zoals Sentinel-6 Michael Freilich en eerdere metingen, waarmee de stijgende lange termijntrend van de zeespiegel blijft bevestigen ondanks kortetermijnvariaties.
Kortom: de lagere stijging in 2025 is een tijdelijke schommeling veroorzaakt door natuurlijke variabiliteit, niet een omkering van de onderliggende opwaartse trend als gevolg van klimaatverandering.
Groenland hebben een probleem met zeespiegeldaling
bron: scientias
een verrassend regionaal verschil in zeespiegelverandering. Wereldwijd stijgt de zeespiegel grotendeels door klimaatverandering: oceaanwater zet uit bij opwarming en smeltend landijs voegt extra water toe. Maar rond Groenland zal de zeespiegel naar verwachting juist dalen in de 21e eeuw. Dit blijkt uit onderzoek van een internationale groep onderzoekers, die meetgegevens combineerden met computermodellen om veranderingen in zeeniveau en landbeweging te projecteren.
De daling rond Groenland komt doordat de ijskap snel smelt (ongeveer 200 miljard ton ijs per jaar). Daardoor neemt de massa van de ijskap af, waardoor de zwaartekracht die het zeewater aantrekt kleiner wordt — het water ‘rolt’ als het ware weg. Tegelijk veert het land onder het gesmolten ijs omhoog, wat het relatieve waterniveau verder doet dalen. In het beste scenario kan de lokale zeespiegel met bijna een meter dalen; bij hoge uitstoot zelfs met circa 2,5 meter.
Hoewel een dalende zeespiegel lokaal minder water lijkt te betekenen, is dit geen goed nieuws voor Groenland zelf: kustgemeenschappen, havens en visserij worden geraakt doordat waterniveaus veranderen. Bovendien draagt het smeltende ijs wereldwijd bij aan stijgende zeeën elders.